De energietransitie

Blog

Jacob Froling

Het duurzaam opwekken van energie door wind, zon, geothermie en biomassa neemt in ons land toe. Dit heeft een grote impact op de infrastructuur, die we daarom moeten uitbreiden en aanpassen. De focus ligt ook bij het besparen van energie. Want wat we besparen, hoeven we niet op te wekken. 
Samen met u willen we het stedelijk en landelijk gebied duurzaam inrichten. Hierbij speelt een nieuw energiesysteem een belangrijke rol. Door actieve samenwerking en participatie met de omgeving, ontwikkelen we nieuwe samenwerkingsvormen en businessmodellen.
Samen dragen we bij aan de transitie naar een nieuw energiesysteem.”

Meer nieuws en opinie
Lef, leiderschap en creativiteit als basis voor een succesvolle klimaattransitie
‘’Het systeem moet 180 graden om’’ zegt Yoeri Schenau, Arcadis Programmamanager Duurzaamheid tegen Duurzaam Bedrijfsleven. 
Volgens Yoeri zijn lef, leiderschap en creativiteit de basis ingrediënten om een succesvolle klimaattransitie te bereiken. Lees hier het volledige artikel

Energiesysteem

De balans tussen productie en consumptie van energie

Het energiesysteem van de toekomst is een hybride systeem. Een combinatie van duurzame en niet-duurzame bronnen. Met energie die zowel centraal als lokaal wordt opgewekt en geleverd. Het vinden van de balans tussen energieproductie en -consumptie is belangrijk om tot een duurzaam stedelijk gebied te komen. Door de samenhang van de aanwezige bronnen, gebouwen, mensen en infrastructuren integraal te benaderen, kunnen we de gewenste functionaliteit, flexibiliteit en toekomstbestendigheid garanderen.

In 2016 halen we 37,1% van de energie uit aardgas

In 2016 halen we 38,9% van de energie uit aardolie

Centraal opwekken van elektriciteit door wind op zee, biomassa en zonneparken

In 2016 halen we 13,7% van de energie uit kolen

Lokaal opwekken van elektriciteit door energiepositieve woningen, zonnepanelen op daken

Duurzame energie

Tempo maken om doelstelling te halen

Het opwekken van duurzame energie neemt in Nederland snel toe. Denk hierbij aan zon, wind, biomassa en geothermie. Om aan alle binnen- en buitenlandse doelstellingen te voldoen, is meer tempo nodig. Dat is een uitdaging, want het initiëren en ontwikkelen van duurzame energie is een complex en tijdrovend traject. Cruciaal hierbij is om draagvlak te creëren. Het behalen van maatschappelijke doelstellingen vraagt om gebiedsgebonden maatregelen. Om die maatregelen te faciliteren, zijn nieuwe samenwerkingsvormen en participatiemodellen nodig.

Er zijn in Nederland al 17 doubletten voor Geothermie, verwacht wordt dat dit aantal zal groeien naar 175 in 2030 Bron

In 2017 is het totale Nederlandse geïnstalleerde vermogen van zonnepanelen met 60% gegroeid

De eerste tenders voor wind op zee zonder subsidie zijn al uitgeschreven

Energie en water

Water als belangrijke energiedrager

Nederland gebruikt veel water in huishoudens en industrie. Grootschalig gebruik van water vraagt om gedegen waterzuivering. Dit is een energie-intensief proces, maar biedt haalbare kansen voor energiereductie, het efficiënt benutten van (rest)producten zoals biogas en het optimaliseren van de waterzuiveringsprocessen. Ook is water een belangrijke energiedrager voor transport en opslag van energie in de vorm van warmtenetten, industrieel stoom en warmte-koude opslag.

De afvalwaterzuivering van waterschappen levert een hoop biogas op. Dit wordt zoveel mogelijk nuttig ingezet. In 2015 was de hoeveelheid nuttig toegepast biogas vergelijkbaar met het energiegebruik van meer dan 40.000 huishoudens. Bron

Water wordt wel gezien als een van de belangrijkste energiedragers, of het nou koelwater of stoom voor industrie, warm water door een warmtenet of wateropslag in een warmte-koudesysteem.

Wereldwijd is het watersysteem ook een belangrijke bron voor duurzame energie. Voorbeelden zijn energie uit getijden, OTEC, waterkrachtcentrales of blauwe energie. ca. 35% van de wereldwijde opwek van duurzame energie is toe te schrijven aan waterkracht. Bron

Infrastructuur

Landelijk hoogspanningsnet krijgt cruciale rol

Infrastructuur speelt een cruciale rol in de energietransitie. Regionaal wordt er steeds meer elektriciteit opgewekt. Hierdoor is er niet alleen sprake van een lineair net van opwek naar gebruik, maar ook een decentraal netwerk waar op verschillende schaalniveaus energie wordt geconsumeerd en geproduceerd. Dit leidt echter ook tot schommelingen, de zon schijnt immers niet altijd en overal en het waait niet altijd. Zo ontstaan er vaker regionale tekorten en overschotten. Waar het hoogspanningsnet nu zorgt voor het transport van elektriciteit tussen regio’s, kan het in de toekomst een cruciale rol spelen in het opvangen van deze tekorten en overschotten.

Het door TenneT beheerde hoogspanningsnet heeft in totaal een circuitlengte van 22.500 km

Ons hoogspanningsnetwerk is robuust. In 2016 haalde TenneT een leveringsbetrouwbaarheid van 99,9999%

Door de toename in duurzame elektriciteit en de daarbijbehorende schommelingen in aanbod, zijn de netverliezen in het hoogspanningsnet in de periode 2015-2017 met ca. 15% per jaar toegenomen. Bron

Lokale infrastructuur

Moderniseren van lokale energie assets

Door verdere groei van het opwekken van duurzame energie, worden regio’s meer zelfvoorzienend. Waar lokale netten energie van de hoogspanningskabels naar de aansluitingen brengen, gaan ze in de toekomst de aansluitingen van opwekkers en afnemers van energie verbinden en in balans brengen. Door de intrede van variabele energieprijzen gaan deze meer aanbod-gestuurd werken. Met slimme meters, opslag en sensor-gestuurde onderstations bouwen we langzaamaan steeds slimmere netten, die de pieken van onze energievraag en opwek opvangen. 
Daarnaast gaan we naar een (aard)gasloze samenleving. Dit vraagt om alternatieven die leiden tot het verzwaren van onze elektriciteitsnetten of het uitrollen van een warmtenet. Ook het benutten van bestaande aardgasleidingen ten behoeven van het transport van bijvoorbeeld waterstof behoort tot de mogelijkheden. 

Lokale infrastructuur is noodzakelijk om de uitwisseling van energetische reststromen en het opslaan van overschotten aan elektriciteit mogelijk te maken

Elektrische en waterstofauto’s bieden de mogelijkheid om onderdeel te worden van het lokale energiesysteem door energie terug te leveren op momenten dat dit winstgevend is. Een goed voorbeeld hiervan is het Smart Solar Charing netwerk in Utrecht

In Nederland liggen nu 219 kleinschalige en 12 grootschalige warmtenetten

Industrie

Een sleutelrol in de verduurzaming van onze economie

De Nederlandse industrie is een grootafnemer van energie en verantwoordelijk voor 40% van de Nederlandse CO2-uitstoot. Om aan de klimaatdoelen van Parijs te voldoen, moet én kan de industrie een sleutelrol spelen in de verduurzaming van de economie. De komende jaren komen kansen en verplichtingen op industriële complexen af. Of de oplossingen in waterstof, biomassa of de circulaire economie liggen, het doorvoeren van duurzame verandering in industriële processen is zowel een organisatorisch, economisch als een technisch vraagstuk.

Ondanks dat de industrie jaarlijks een groei doormaakt qua toegevoegde waarde van ca. 1,2%, bleef de energievraag van de industrie stabiel

200 grootverbruiksbedrijven hebben van minister Wiebes een brief gehad waarin ze werden verzocht versneld te stoppen met het gebruik van fossiel Aardgas

De Nederlandse industrie is als geheel verantwoordelijk voor ca. 30% van het totale Nederlandse energiegebruik. Bron

Gebouwde omgeving

Invloed energiesysteem is tweerichtingsverkeer

Gebouwen gebruiken 30% van het totale energiegebruik van Nederland. Denk hierbij aan de 7 miljoen woningen van particulieren, beleggers en woningcorporaties. Maar ook aan kantoren, ziekenhuizen, zwembaden, datacenters, winkelcentra, scholen, etc.  Het veranderende energiesysteem gaat grote gevolgen hebben. De gebouwde omgeving heeft op zijn beurt ook weer grote invloed op het veranderende energiesysteem. Of het nu gaat om het verplicht opwaarderen van het energielabel, de behoefte aan aardgasvrije nieuw- en verbouw en de rol die decentrale duurzame opwek, elektrisch vervoer en opslag kunnen spelen. Onze steden moeten veranderen.

Half 2018 is de aansluitplicht gas voor nieuwbouwwoningen vervallen. Dit betekent dat alleen nog bij hoge uitzondering gasgestookte nieuwbouw wordt toegestaan. Ook zal vanaf 2020 de norm Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG) van kracht worden

De grootste opgave is echter het renoveren en energiezuinig maken van de bestaande gebouwde omgeving. Uit onderzoek van de TU Delft blijkt dat de energierenovatieratio minder dan 1% betreft, vergeleken met een nieuwbouwratio van 0,6%. Dit laat zien dat renovaties van de bestaande een sleutelrol spelen in het verduurzamen van onze gebouwde omgeving. Bron

Gebiedsontwikkeling

Synergie stedelijke en industriële ecosystemen benutten

In Nederland is de ruimte schaars en neemt de druk op bouwgrond toe. Door gebieden integraal te benaderen en omgevingsvisies op te stellen, maken we verstedelijking mogelijk en wordt de leefomgeving aantrekkelijk en duurzamer. Energie krijgt hier een grotere invloed op. Bijvoorbeeld door de aanwezigheid van geothermie en restwarmte. Het maakt regio’s aantrekkelijk om gebiedsontwikkelingen te gaan starten. 
Ook stemmen stedelijke en industriële ecosystemen de energievraag op elkaar af. Het is belangrijk voor een gebied om deze synergie te benutten. Bijvoorbeeld door een warmte producerend datacenter te clusteren met woningbouw die warmte vraagt. Het veranderende energiesysteem biedt kansen om te profiteren van schaalgrootte. Bijvoorbeeld door de omgeving te betrekken bij het ontwikkelen van duurzame energie en collectieve energie-inkoop.

Om de strengere normen voor nieuwbouw te behalen is het mogelijk om energiemaatregelen op gebiedsniveau te ontwikkelen. Hiervoor is samenwerking met de omgeving complex cruciaal

Sommige toepassingen voor duurzame opwek, zoals WKO, zonnepanelen op daken, geothermie of warmtenetten, zijn rendabeler op gebiedsniveau

Contactpersonen


Jacob Froling

sectorleider Europa Power & Utilities +31 (0)6 5073 6350 Stel mij een vraag