Oponthoud door defecte bruggen en tunnels te voorkomen of niet

Niet alleen in Nederland, maar ook in ons omringende landen laten bruggen en tunnels het afweten. Ik verwacht niet dat het de laatste keer is dat verkeer vast komt te staan of om moet rijden door falende infrastructuur. Het was goed mis de afgelopen tijd. De brug over het Zijkanaal op de A9 wilde begin oktober niet meer dicht. De Coenbrug over de Zaan op de A8 kampt regelmatig met storingen en op de Merwedebrug op de A27 zijn haarscheurtjes gevonden. Vrachtwagens mogen er niet meer overheen rijden en dat kost minstens een uur extra reistijd; volgens TNO levert dit dagelijks een half miljoen euro schade op. Ook op het spoor is er hinder door problemen met hun bruggen. De spoorbrug over de Moerdijk is drie weken dicht gegaan voor spoedonderhoud. Ik ben er van overtuigd dat het onderhoudsproces en de onderhoudsstaat van dit soort kunstwerken in Nederland beter is dan ons omringende landen. Is het dan puur toeval dat er de afgelopen periode een aantal incidenten hebben plaatsgevonden, of is er toch meer aan de hand?


Dat die infrastructuur ons in de steek laat, heeft m.i. verschillende oorzaken. Nederland kent veel bruggen die vijftig tot zestig jaar geleden werden ontworpen bij de toen geldende eisen. Maar in de decennia daarna is de verkeersdruk enorm toegenomen. Zowel voor personen als voor vracht. Aan de kant van het beheer en onderhoud van onze infrastructuur zie ik  ook dat de mensen die hier verantwoordelijk voor zijn met pensioen gaan; met verlies van kennis, ervaring en waarde tot gevolg. Daarnaast perkt de overheid budgetten in, waardoor beheerders meer met minder moeten doen. Op zich kan dat ook wel, maar dan wél op de juiste manier. Dit alles bij elkaar vraagt om nieuwe en zwaardere competenties op gebied van asset management: met name op het gebied van risicomanagement en het asset informatiemanagement wat daarbij hoort.

Er is een aantal belangrijke stakeholders in deze discussie. Rijkswaterstaat is natuurlijk de grootste. Maar ook provincies, gemeenten en waterschappen bezitten kunstwerken die ze moeten onderhouden. Niet voor niets zijn veel van deze partijen bezig met het professionaliseren van hun asset management. Versnellen en vernieuwen in asset management is nodig om de huidige problemen te tackelen. Inhoudelijk én organisatorisch.  Kan daarmee alle overlast door uitvallende infrastructuur worden voorkomen? Nee. .. De hoogte van een risico wordt namelijk bepaald door de consequenties  van het falen en de kans van optreden van deze consequenties. Wel is het al mogelijk om met toepassing van nieuwe technologie (bijv. realtime monitoring met nieuwe sensor technologie) en geavanceerde analysemethodieken (analytics) de ‘kans’ op falen steeds beter te voorspellen.  Zo ontstaat de mogelijkheid om op feitendata-, ervaringscijfers- en analyse gebaseerde nieuwe inzichten ook te gebruiken om besluitvorming omtrent de juiste instandhoudings-maatregelen te verbeteren.

De kern van de mindshift in asset management is om de instandhoudingsmaatregelen te baseren op het ‘risico’: de consequenties van het falen van de functie op systeemniveau en de kans daarop. Een brug met een bepaalde (technische en functionele) conditie in een omgeving waar de consequenties van falen relatief laag zijn (bijv omdat er minder verkeer is) heeft een hogere levensduur (en kun je dus later vervangen) dan een gelijke brug met een gelijke conditie met een hogere consequentie van falen (veel verkeer).  Deze laatste brug heeft dus een lagere levensduur en vraagt daardoor eerder instandhoudingsmaatregelen, zoals extra inspecties onderhoud of vervanging.

Instandhoudingsmaatregelen kijken met name naar de preventie kant.  Aangezien een 100% garantie dat een risico niet optreedt niet bestaat, moet ook gekeken worden naar maatregelen als de infrastructuur toch faalt.  Welke omleidingsroutes hanteren we dan? Hoe organiseren we een juiste doorstroming? Moeten er wellicht alternatieve routes aangelegd worden?  Allemaal relevante vragen die assetmanagement verbinden met verkeersmanagement. 

Volwassen asset managers hebben  de mogelijkheid de optimale afweging te maken op basis van kosten, prestaties en risico’s. Deze asset managers zijn daarmee in staat om een gedifferentieerd instandhoudingsregime te definiëren. Met betrekking tot kunstwerken zijn momenteel drie soorten inspecties met elk hun frequenties. De schouwinspectie is een lichte visuele jaarlijks terugkerende inspectie. De toestandinspectie heeft één keer per twee jaar plaats en de uitgebreide instandhoudingsinspectie elke zes jaar. Deze frequenties zijn wellicht goed voor 80% van de infrastructuur, maar niet voor de 20% meest risicovolle.

De ingegeven inspectie termijnen zijn normatief en houden geen rekening met het maatschappelijk belang van een brug, sluis of tunnel. Op basis van risico gestuurd asset management is er een grotere behoefte aan inspecties bij kunstwerken waar de (maatschappelijke) impact van een storing het grootst is. Bij maatschappelijke impact moet o.a. gedacht worden aan de economische kosten (o.a. omrijden), veiligheid van verkeersdeelnemers en duurzaamheid in de zin van extra CO2 uitstoot tgv files en omrijden. Voor deze kritieke kunstwerken moet de inspectiefrequentie misschien wel omhoog en voor minder kritische juist omlaag. Zo ontstaat een beter inzicht in de kans van falen en kunnen beheerders ook tijdig  preventieve maatregelen inzetten en daardoor hinder voorkomen.

Deze manier van kijken naar de instandhouding van infra is overigens niet nieuw, het is al gangbaar bij het asset management van onze dijken. Op basis van de nieuwe Waterwet wordt er niet meer gehandeld puur op basis van de kans van falen van de dijk, maar op basis het risico en daarmee ook de impact als gevolg van dat falen achter de dijk. 

Deze problematiek raakt ook een  maatschappelijke discussie. Welk publiek veiligheidsniveau streven we na? Waar gaan onze belastingcenten naartoe? Zijn we bereid om af en toe in de file te staan door storingen of juist niet? Zijn we bereid meer te betalen voor het ‘in bedrijf houden’ van onze infra – via belastingen, rekeningrijden of tol - of koersen we  op meer private investeringen. Ik volg de discussie met belangstelling, bijvoorbeeld via de radio, als ik onderweg ben. Hopelijk zonder oponthoud door files!

Marc Hartsema, Director Asset Management bij Arcadis.

Marc Hartsema

European leader Asset Management +31 (0)6 2706 2452 Stel mij een vraag