Als ogen van een konijn in mijn koplampen

Diezelfde soort ogen die mij aankijken als ik vertel architect en adviseur te zijn in de voedingsmiddelenindustrie. “Joh, architect......in de food......euhh......leuk”. Dan volgt de pauze waarin het onbegrip geformuleerd moet worden; “Maar is dat een specialisme dan? Wat is er anders dan een kantoorgebouw?” Een legitieme vraag. Meestal staan deze bedrijven ergens op een industrieterrein, ver weg van bewoning, een beetje blikkerig en vaak kubistisch in aanzien. Vrachtwagens en vuilcontainers verrommelen het beeld. Niet zelden moet een logo verraden wat er zich in die doos afspeelt. Hoe moeilijk kan het zijn? Het meest cruciale? Dat nagenoeg alles wat in die blikken dozen geproduceerd wordt op enig moment, in enige vorm of gradatie het menselijk lichaam in gaat, ook dat van jou. In een aantal blogs wil ik jullie meenemen in de wereld van het bouwen voor de voedingsmiddelenindustrie (food). Vandaag de eerste die begint bij het begin.

Joh, architect......in de food......euhh......leuk”... Maar is dat een specialisme dan?

Ja, ik wil...

Net als iedereen willen wij goed voedsel, gezond voedsel, lekker voedsel, eerlijk en authentiek voedsel, vers of juist niet voedsel, dieet, biologisch, hallal, kosher of je eigen versie. En ondanks alle milieu issues slepen wij Nederlanders heel veel voedsel naar de rest van de wereld, waar ze dit allemaal óók willen. Het is dus van  groot belang dat voedsel ook veilig is.
Feitelijk begint daar de specifieke kennis van het bouwen in de food. Want juist vanwege het belang voor de volksgezondheid is vervaardiging van voedingsmiddelen aan strenge regels gebonden. Die strenge regels vormen mijn kaders.

Er was eens

Vroeger werd een heel dorp ziek als de plaatselijke slager was vergeten zijn handen te wassen bij het maken van filet Americain, tegenwoordig slepen wij voedsel over de hele wereld dus het is maar afwachten wie er ziek wordt. Om de voedselveiligheid wereldwijd te kunnen beheersen is een basisvorm aan protocollen vastgelegd waar iedere voedingsmiddelenproducent zich aan dient te houden. Dit systeem heet de HACCP*. Controle en handhaving hierop dient door overheden te worden verricht. In Nederland is dat de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit (NVWA). Ik schrijf “dient” omdat het een onmogelijke taak blijkt om alles te controleren. 

De macht van de supers

De lokale melkboer, slager en groenteman maakten langzaam plaats voor supermarkten en met hun komst veranderde het voedsel-landschap. Supers kochten wereldwijd, wisten vaak niet eens waar het product vandaan kwam, maar wat ze wel wisten is dat een ontevreden klant bij de supermarkt aan de balie stond en niet bij de fabrikant. Tijd voor actie. Met voor Europa het Verenigd Koningrijk voorop bedachten de supermarkten een methode om producenten te controleren op voedselveiligheid. Een producent kreeg dan de spreekwoordelijke “sticker” (certificaat) en vervolgens konden alle supermarkten met een gerust hart bij deze producent kopen. Door middel van steekproeven (audits) wordt het behaalde resultaat met regelmaat gecheckt. Dit systeem, waarbij certificerende instanties bedrijven controleren en certificeren, heeft zich langzaamaan vermenigvuldigd. Zodanig zelfs dat er weer een certificerende instantie boven de certificerende instanties is gekomen...

No shit

Zeker wel. Het bestaansrecht van iedere certificeerder zijn de eigen inzichten. Die kunnen dusdanig verschillen dat het kan leiden tot een andere lay-out, dus ontwerp, van mijn fabriek! Vervolgens zijn er nog landen die roomser zijn dan de paus. Meestal vanuit handelsbelangen stellen zij eigen regels voor het im-/exporteren van voedsel. Daarnaast, en of dat niet genoeg is, komen er regelmatig nieuwe richtlijnen vanuit de Europese Unie, vanuit beroepsgroepen, instellingen, geloofsovertuigingen, stichtingen, keurmerken etc. (denk aan voedselfraude, biologisch, halal, beter-leven) en oh ja, had ik al geschreven dat ook het bouwbesluit op voedselfabrieken van toepassing is?
Veel van bovenstaande hoef ik natuurlijk niet tot in detail te kennen of heeft alleen indirect invloed op mijn werk. Maar toch. Stel, een klant wil vlees naar de Verenigde Staten exporteren of biologische producten naast reguliere producten gebruiken. Dan moet ik deze klant toch echt adviseren welke bouwkundige voorzieningen daartoe relevant zijn. Met verstrekkende gevolgen. Niet goed? Geen vergunning, geen bestaansrecht.

In mijn volgende blog neem ik jullie mee naar het gebouw.

 

*HACCP staat voor Hazard Analysis Critical Control Point. Het is ontwikkeld door de NASA voor de ruimtevaart en in 1962 via de Codex Alimentarius wereldwijd uitgerold ten behoeve van de voedselveiligheid. Het systeem houdt in dat er een analyse gemaakt wordt van de mogelijke gevaren in de processen, (waarvan het gebouw een onderdeel vormt), deze punten benoemd om er vervolgens een protocol voor te schrijven waardoor het gevaar geneutraliseerd kan worden.


Gert de Vries

Architect/Adviseur Voedingsmiddelenindustrie +31 (0)6 1542 3740 Stel mij een vraag
Share on Wechat
"Scan QR Code" on WeChat and click ··· to share.