Meer aandacht voor natuur inclusief ondernemen

‘Natuur is een obstakel voor economische ontwikkeling en milieuwetten remmen de vooruitgang.’ Het lijkt de alom aanwezige overtuiging van het bedrijfsleven in Nederland, maar dat is al lang niet meer zo. Het consortium BESmetrics (een mede door Climate-KIC gefinancierd initiatief van Arcadis, Cofély, DSM, IUCN, Imperial College London, Philips en PWC) ziet dat ondernemen vanuit een ander perspectief grote voordelen biedt: Economisch succes is niet alleen financieel gewin. Zonder waardering voor sociaal en natuurlijk kapitaal is er geen balans, en zien we kansen over het hoofd. Het consortium heeft met 18 bedrijven gesproken en onderzocht zo of en in hoeverre bedrijven biodiversiteit en ecosysteemdiensten in hun onderneming betrekken. Er blijkt veel interesse te zijn in natuur inclusief ondernemen, veel bedrijven zijn er klaar voor om de mogelijkheden te onderzoeken. Natuur inclusief ondernemen? Voorbeelden te over.

Grote spelers in het bedrijfsleven zoals PepsiCo en DOW staan al open voor natuur inclusief ondernemen en passen hun bedrijfsvoering hierop aan. Zo zuivert PepsiCo industrieel water in rietbassins, wat veel goedkoper is dan hightech mechanische zuivering. Tapijttegelfabrikant Interface gebruikt oude visnetten uit de Filipijnen om tapijttegels van te maken. De afgedankte visnetten zouden anders in het mariene ecosysteem achter blijven en een gevaar zijn voor de biodiversiteit en dus voedselzekerheid van de lokale bevolking. Nu worden niet alleen de negatieve gevolgen voor de natuur teniet gedaan maar wordt zelfs een nieuwe handel in oude visnetten gecreëerd. Coca Cola geeft op dit moment al 68% terug van elke liter water in verkochte producten wereldwijd. Hun ambitie is om 100% van het water dat voor productie wordt gebruikt schoon in het systeem terug te krijgen. Ze hebben 509 waterprojecten in meer dan 100 landen.

Waarom zijn Ecosysteemdiensten belangrijk?
Door gebruik van grondstoffen of effecten op hun omgeving dragen bedrijven bij aan biodiversiteitsverlies. Tegelijkertijd zijn ze afhankelijk van ecosysteemdiensten; grondstoffen of diensten die vaak worden geleverd door gezonde ecosystemen. In India ziet men bijvoorbeeld stroken bomen als een ‘green belt’ die ervoor zorgen dat geluid wordt gedempt, fijnstof wordt ingevangen en visuele vervuiling aan het zicht wordt onttrokken. Of neem de zandmotor in ons eigen land waar het natuurlijke systeem (stroming) zorgt voor een voordelige manier van zandsuppletie langs de kust. Dit draagt op een duurzame en veerkrachtige manier bij aan het waarborgen van onze veiligheid en zorgt ook nog voor een uniek dynamisch ecosysteem.

Op dit moment zijn 60% van de ecosystemen wereldwijd over geëxploiteerd of vermindert de stabiliteit van ecosysteemdiensten die ze leveren. In een wereld met afnemende voorraden (natuurlijke) grondstoffen – waar een bedrijf van afhankelijk is – is het kritisch voor het succes van bedrijven om de impact op ecosystemen te begrijpen en de risico’s te beperken. Zowel bedrijven die op een specifieke locatie grondstoffen (water, hout, mineralen, etc) uit de natuur onttrekken of schadelijke stoffen uitstoten , als bedrijven die via hun keten een afhankelijkheid van grondstoffen kennen (denk aan Philips, DSM, etc) worden hierop aangesproken door hun stakeholders. Gedegradeerde ecosystemen leiden tot grotere bedrijfsrisico’s. Zo zou in India het weghalen van een green belt kunnen zorgen voor sterk verminderde leef- en arbeidsomstandigheden, met mogelijk het sluiten van fabrieken door overschrijding van fijnstofgehalte in de lucht of reputatieschade van bedrijven in de omgeving tot gevolg. Dit heeft uiteindelijk ook financiële gevolgen.

Tegelijkertijd is het begrijpen van deze afhankelijkheid een kans om de bedrijfsvoering zo in te richten om de toekomstige levering van diensten door de natuur zeker te stellen. Dit kan bijvoorbeeld door de negatieve impact op ecosystemen te verkleinen, maar ook om actie te ondernemen om ecosystemen in stand te houden of te herstellen. Een goede voorbeeld hiervan is het eerder genoemde Coca Cola en hoe zij streeft al het gebruikte water voor productie schoon aan het systeem terug te geven.

Op deze manier omgaan met ecosysteemdiensten is voordelig voor bedrijven die grote effecten op ecosystemen hebben en/of er van afhankelijk zijn. Deze redenatie is voor veel bedrijven bekend en geaccepteerd. Hoe bedrijven hier mee omgaan is de vraag die in het onderzoek centraal stond.

Inzicht in biodiversiteit / ecosysteemdiensten
Rond de 90% van de bedrijven is zich zeer bewust van het feit dat ze effecten op de omgeving hebben. Het zijn echter vooral de effecten op de omgeving van hun bedrijfslocaties die ze inzichtelijk hebben. Effecten in de keten staan minder op het netvlies (72%). Relatief weinig bedrijven hebben hun afhankelijkheden daadwerkelijk in beeld. 17% zegt zelfs dat ze zich er helemaal niet van bewust zijn. Afhankelijkheden worden vooral gezien in de keten (61%) en minder op locatie (33%).

Bedrijven zien risico’s in de operationele sfeer, zoals de afname van beschikbare grondstoffen, als grootste risico. Ook het risico van een slechte naam door negatieve effecten op de omgeving werd vaak genoemd. Financiële risico’s worden gezien via financiers die niet willen investeren in bedrijven die een negatieve impact hebben op hun omgeving. Daarnaast wordt steeds strengere regelgeving (EU Directive Non-financial Reporting van 2014 en EU No Net Loss Directive welke gepland staat voor 2020) genoemd.

Bijna alle bedrijven geven aan zich bewust te zijn van deze risico’s en hebben biodiversiteit en ecosysteemdiensten onderdeel van hun strategie gemaakt of zijn daarmee bezig dat te doen. Een zeer groot deel (89%) zegt concrete kansen te zien voor ecosysteemdiensten.

Waar de bedrijven vooral tegenaan lopen is dat ze niet weten hoe en waar ze moeten beginnen. Impact op locatieniveau hebben ze vaak wel scherp, vanuit de milieu effect rapportages. Afhankelijkheden en impacts in de keten zijn een stuk lastiger. Als ze daar al ideeën over hebben dan willen ze weten of ze niets vergeten zijn. Ze geven aan begeleiding nodig te hebben om de afhankelijkheden en risico’s in beeld te brengen en ecosysteemdiensten in hun bedrijfsvoering vorm te geven. Er zijn meer dan 50 tools die zich hierop richten maar deze geven maar deels de duidelijkheid die bedrijven wensen*.  Ze beschrijven effecten en risico’s vooral kwalitatief of zijn complex en vergen veel tijd en inzet om ze te gebruiken. Ook sluiten ze niet of weinig aan bij bedrijfsprocessen en management systemen. Eigenlijk doen alle bestaande tools dus net niet alles wat een bedrijf zou willen. Er is behoefte aan een simpele en pragmatische tool die de effecten van een bedrijf door de hele waardeketen inzichtelijk maakt en kansen voor aangepaste bedrijfsvoering in kaart brengt.

In BESMETRICS heeft het consortium met de ontwikkeling van de BES Integrator geprobeerd voor bedrijven inzichtelijk te maken waar en op welke manier beslissingen met betrekking tot biodiversiteit en ecosysteemdiensten een rol zouden moeten spelen en welke bestaande tool(s) daar een rol in kunnen spelen. Volgende stap is om het raamwerk dat nu staat verder in te vullen. De BES Integrator moet gebruikers begeleiden in het bepalen van de scope om vervolgens, afhankelijk van de gewenste diepgang, hun effecten en afhankelijkheden verder uit te werken met behulp van bestaande tools. Daarbij wordt zowel de locatie als de hele waardeketen meegenomen.

Meer informatie bij Bianca Nijhof, Business Adviseur Duurzaamheid (bianca.nijhof@arcadis.nl)

* Biodiversity & Ecosystem tools for the private sector, Platform Biodiversity Ecosystems Economy research for further development of tools towards No Net Loss, IUCN National Committee of the Netherlands, Economics and Ecosystems Working Group, September 2012

Dit artikel is gebaseerd op het rapport:
BESMETRICS, Business impacts & dependencies on biodiversity & ecosystem services. FINAL REPORT of climate KIC financed pathfinder project BESMETRICS@BIZZ, 2015

Floor Boerwinkel

Adviseur Water & Duurzaamheid +31 (0)6 2706 0057 Stel mij een vraag