Waarom duren die grote projecten zo lang?

Als projectleider bij de divisie Infrastructuur mag ik in de keuken meekijken van een aantal grote en complexe spoor- en wegenprojecten van ons land. Wat zeg ik, een kijkje nemen? Ik zet zelf ook de koksmuts op en lever er mijn bijdrage aan. Wat hebben deze grote projecten gemeen? Veel mensen vragen zich af waarom het zolang duurt voordat er echt gebouwd wordt. In deze blog neem ik je mee in het proces van een infraproject.

Van eerste haalbaarheidsonderzoek totdat de schop in de grond gaat. Ik zoom in op het proces voor een spoorverdubbeling ergens in Nederland. In dit voorbeeld hebben de treinen op dit traject vaak vertraging of zitten stampvol. Het punt is bereikt, er moet actie komen.

Stap 1: Onderzoeken en verkennen

In de onderzoeks- en verkenningsfase van een project onderzoeken we waar precies het knelpunt ligt. Kun je het probleem bijvoorbeeld oplossen door meer treinen te bestellen? Of is er te weinig ruimte op het spoor en ontstaat er een ‘file van treinen’? Ook niet onbelangrijk hierbij: verwachten we dat het probleem de komende jaren vermindert of juist erger wordt?

Laat ik in mijn voorbeeld ervan vanuit dat de infrastructuur inderdaad het probleem is. Dan gaan we door naar de volgende stap. Maar voordat we die zetten, is het belangrijk te weten of er een partij is die het probleem op wil oplossen én kan financieren. Als we hier voldoende zicht op hebben, zetten we de stap naar de volgende fase.

Stap 2: Op zoek naar alternatieven

Na groen licht van de opdrachtgevers kan een verdere analyse van start gaan. Welke mogelijkheden zijn er om het knelpunt op te lossen? Moeten we in dit voorbeeld de spoorlijn overal verdubbelen? Of is het voldoende om op een aantal plekken een extra inhaalplaats te maken? In deze alternatievenfase zetten we verschillende oplossingen naast elkaar en vindt er uiteindelijk een afweging plaats welke keuze de beste is. Een complete verdubbeling van het spoor lost misschien wel alle problemen op. Maar wat zijn de consequenties als er flinke stukken grond van landbouwondernemers moet worden gekocht of een prachtige rij historische bomen moet wijken? Deze fase maakt de impact van elk alternatief duidelijk en zet ze beknopt op een rij. We gebruiken hiervoor een afwegingskader, waarin we kosten, bouwtijd, impact op het milieu en mogelijke hinder voor de omgeving meenemen.

Stap 3: plannen uitwerken

Als na wikken en wegen de opdrachtgever uiteindelijk een keuze voor één van de varianten heeft gemaakt, start de planuitwerking. Het draait er nu om alle gevolgen van het project zo goed mogelijk in beeld te brengen. Lost het gekozen voorkeursalternatief de volle treinen voldoende op? Hoeveel hinder krijgen de bewoners van het dorp langs het spoor straks van het geluid en de trillingen van de treinen? Wat zijn de gevolgen voor ecologie, waterbeheer,  veiligheid en kwaliteit van het landschap? Hoe beperken we negatieve aspecten hiervan zoveel mogelijk? Diepgaande onderzoeken volgen en alle aspecten komen uiteindelijk in een milieueffectrapportage (MER) en/of in een Tracébesluit te staan. Beiden worden openbaar gemaakt. Het is deze fase van het project waarin de huidige discussie over stikstof een belangrijke rol speelt. Projecten kunnen sinds een uitspraak van de Raad van State geen gebruik meer maken van een bestaande methode om aan te tonen dat ze geen negatieve gevolgen voor plantensoorten met zich meebrengen. Ze komen hierdoor (tijdelijk) tot stilstand in het toch al lange proces van idee tot uitvoering.


In deze fase krijgen omwonenden en betrokkenen bij de spooruitbreiding tijd om te reageren op de rapporten, tekeningen en berekeningen die er inmiddels liggen. Dit levert soms honderden reacties op, die we stuk voor stuk beantwoorden. Soms leidt dit tot verdere onderzoeken.

Stap 4: contracten maken

Nu het plan in grote lijnen is uitgestippeld, duidelijk is wie de financiering op zich neemt, de negatieve gevolgen van het project zijn verholpen en alle bezwaren van de omgeving zijn behandeld, moeten we nog een partij vinden die het extra stuk spoor gaat aanleggen. In deze contracteringsfase leggen we alle belangrijke afspraken vast en stemmen dit af met betrokken partijen. Bijvoorbeeld de provincie waarin het spoor ligt en de gemeentes en waterschappen waar de lijn doorheen kruist. Als dit onderdeel is afgerond en de aannemer zijn eerste voorbereidingen achter de rug heeft, kan eindelijk de eerste schop in de grond.

Het proces dat ik hier in vier alinea's omschrijf kan meer dan vijf jaar in beslag nemen. Bij Arcadis sta ik in de keuken van al deze fases en kook mee in allerlei verschillende onderzoeken op technisch, milieu en ecologisch gebied.

Over grote projecten gesproken: onlangs ben ik met ProRail-jongeren op excursie geweest naar Parijs en bezochten we twee van onze grote projecten (waaronder de metro-uitbreiding Grand Paris). Wat wij daar hebben gezien, vertel ik in mijn volgende blog!


Share on Wechat "Scan QR Code" on WeChat and click ··· to share.