AUTEUR

Profielfoto van Eva Gaaff
Eva Gaaff
consultant duurzaamheid
consultant duurzaamheid

Er is een tekort aan woonruimte en half planologisch Nederland buigt zich al twee jaar over de vraag hoe we zo snel mogelijk 1 miljoen woningen kunnen bijbouwen. Maar is dat wel echt nodig? Met gerichte maatregelen en via creatieve oplossingen kunnen we met de bestaande woningvoorraad een heel eind komen.

 

Dat zit zo: we hebben een tekort aan de juiste woningen op de juiste plek, maar de bestaande woningvoorraad heeft voldoende oppervlak om ons van goede leefkwaliteit te voorzien. Een snelle rekensom. We hebben in Nederland ongeveer 8 miljoen woningen met een gemiddelde woonoppervlakte van 120 vierkante meter. Als je dat deelt door het aantal inwoners van 17,6 miljoen kom je op een gemiddelde van 54 vierkante meter per persoon. In Duitsland ligt dat getal bijvoorbeeld met 44 vierkante meter een stuk lager. En direct na de Tweede Wereldoorlog was er échte woningnood en leefden er gezinnen van vier op 50 vierkante meter. Het is dus ook vooral een kwestie van perceptie.

Knelpunten: verdeling en doorstroom

Dat wil niet zeggen dat er geen knelpunten zijn: die zitten ‘m in de verdeling en de doorstroom. Er zijn te weinig goedkope woningen voor starters en jonge gezinnen kunnen geen plek vinden om uit de starterswoning door te stromen. Veel empty-nesters blijven in de gezinswoningen wonen: de lasten zijn laag, we blijven steeds langer vitaal - er is geen reden om te verhuizen. Bovendien: er is een tekort aan aantrekkelijke appartementen die de overstap naar een kleinere woning voor deze groep aantrekkelijk maakt. Het gebrek aan doorstroom werkt groeiende ongelijkheid in de hand.

Nieuwbouw minst duurzame oplossing

Om de starters en jonge gezinnen een plek te geven kunnen we nieuwe huizen gaan bouwen. Nadeel is dat we daarmee natuurlandschap opofferen, energie en grondstoffen gebruiken en ruimte nodig hebben die we in ons dichtbevolkte land simpelweg niet kunnen vrijmaken – willen we niet inboeten op het milieu en leefkwaliteit. Dat, terwijl er al genoeg woonruimte is.

De crux zit hem dus in hoe we de woonruimte beter verdelen. Daar hebben we creatieve oplossingen voor nodig die buiten de gebaande paden liggen. Hoe zorgen we ervoor dat (te) groot wonen onaantrekkelijk wordt? Dat mensen zich meer bewust worden van het beslag dat ze leggen op de beschikbare woonruimte? Een simpele oplossingsrichting ligt in het belasten van woonoppervlak. Een gedachte-experiment. We kunnen stellen dat het gemiddeld woonoppervlak prima voorziet in een hoge leefkwaliteit. Als je groter wilt wonen kan dat, maar dan moet je daar wel belasting over betalen. Extra ruimte is een luxe! Zie het als een vorm van nivellering.

Investeren in huidige voorraad

De opbrengst van een dergelijke belasting kunnen we dan weer steken in de huidige voorraad: renovatie, splitsing van grote woningen in kleinere woningen, versterking van de sociale huursector en verduurzaming. Doorstroom bevorderen, natuurgebieden sparen en bouwen aan een woningvoorraad voor de toekomst. Drie vliegen in één klap.

Samengevat: nieuwbouw is geen duurzame oplossing voor de woningmarkt. Het antwoord ligt in betere verdeling, de huidige voorraad klaar maken voor de doorstroom en doorstroom stimuleren. Nieuwbouw betekent maximale druk op grondstoffen, geld, tijd en energie, naast de verspilling en ons natuurlandschap. Dat, terwijl we voldoende al woonoppervlak beschikbaar hebben. Bijkomend voordeel is dat voor transformatie en renovatie van bestaand vastgoed veel minder vergunningen en procestijd nodig zijn. Laten we dus ophouden met het steggelen over waar wel of niet te bouwen - en nu beginnen om de bestaande woningen klaar te stomen voor de 21ste eeuw.

AUTEUR

Profielfoto van Eva Gaaff
Eva Gaaff
consultant duurzaamheid
consultant duurzaamheid

Nog niet klaar met lezen?
Dit kan voor jou ook interessant zijn