Overstromingsvlaktes en wetlands herstellen is een kostenefficiënte oplossing tegen rivieroverstromingen

België - Regio's kunnen zichzelf beschermen tegen de effecten van klimaatverandering en de toenemende risico's op overstromingen door te investeren in ‘groene infrastructuur’. Overstromingsvlaktes en wetlands herstellen zijn volgens een onderzoek van Arcadis en Trinomics voor het Europees Milieuagentschap kostenefficiënte oplossingen.

Samenwerken aan veerkrachtige, klimaatbestendige steden

Om overstromingen te voorkomen biedt het herstellen van 'groene infrastructuur' niet alleen ecologische en sociaal-economische voordelen op lange termijn, het vergt ook een beperktere financiële investeringin vergelijking met de traditionele ‘grijze’ infrastructuur’. Dat is de conclusie van een nieuw rapport van het Europees Milieuagentschap op basis van een onderzoek van Arcadis en Trinomics. Dit rapport evalueert de groene opties die voorhanden zijn, zoals bv. overstromingsvlaktes en wetlands, om ons te beschermen tegen de effecten van klimaatverandering en meer bepaald het verhoogde risico op overstromingen.

Het rapport 'Groene infrastructuur en overstromingsbeheer — bevorderen van het kostenefficiënt beperken van het risico op overstromingen' schetst de uitdagingen en de mogelijkheden die gepaard gaan met het gebruik van groene opties voor een betere bescherming tegen rivieroverstromingen. Het rapport werpt zijn licht specifiek op de de stroomgebieden van de Elbe (Duitsland), de Rhône (Frankrijk), de Schelde (België) en de Vistula (Polen), en wijst op de voordelen van  het herstellen van overstromingsvlaktes langs deze rivieren. 

Risico op overstroming wordt groter

Overstromingen, zowel lokaal door plotse buien, als vanuit rivieren, blijven één van de meest voorkomende natuurlijke gevaren in Europa. Ongeveer 20% van de Europese steden is kwetsbaar voor rivieroverstromingen. Een grote verstedelijking met veel bodemafdichting veroorzaakt meer waterafvloeiing en bijgevolg een groter overstromingsrisico stroomafwaarts. Door klimaatverandering zal de frequentie en de intensiteit van overstromingen de volgende decennia vermoedelijk nog  toenemen. Hierdoor wordt de economie, de opgebouwde infrastructuur en de menselijke gezondheid aan een groter risico blootgesteld.
Over heel Europa werden eeuwenlang inspanningen geleverd om overstromingen onder controle te krijgen. Rivierdammen werden gebouwd en ingebed met oeverwallen. Dijken werden aangelegd om kwetsbaar land te beschermen. Dergelijke maatregelen hebben het natuurlijke landschap een ander gedaante gegeven en natuurlijke waterstromen in heel Europa veranderd. Wetlands werden omgevormd tot landbouw- en bouwgrond en rivieren werden losgemaakt van hun natuurlijke overstromingsvlaktes. Het gebruik van deze door de mens gemaakte structuren kan het risico op overstroming aanzienlijk  beperken, maar ze zijn vaak heel duur en komen  de lokale waterabsorptiecapaciteiten en ecosystemen niet ten goede. De bouw van deze structuren heeft ook het risico op overstromingen verder stroomafwaarts vergroot door hogere waterpieken en een hogere stroomsnelheid.


Op de natuur gebaseerde oplossingen

Beperkte budgetten en bijgewerkte Europese regelgevingen met betrekking tot waterbeheer zijn de drijvende kracht achter een zoektocht naar meer duurzame en minder omvangrijke investeringen om overstromingen het hoofd te bieden. Groene infrastructuur zoals overstromingsvlaktes en wetlands zijn goedkopere oplossingen. Ze vragen weinig of geen onderhoud en zijn milieuvriendelijker dan dammen of vloedkeringen. Naast de bescherming tegen overstromingen zijn er aan dergelijke sites  nog andere voordelen verbonden: ze leggen koolstofdioxide vast, vormen een habitat voor natuurlijke ecosystemen, bieden recreatiemogelijkheden en dragen door hun zelfreinigend vermogen bij  aan een betere waterkwaliteit.

De weg vooruit

Het rapport zegt dat er in tal van EU-landen meer kennis, ervaring en capaciteit nodig is om aanpassingen naar landgebruik te maken en bijvoorbeeld natuurlijke oplossingen tegen overstromingen in hun bouwvoorschriften op te nemen. Het stelt ook dat een betere coördinatie nodig is tussen de stroomopwaartse en stroomafwaartse gebieden en tussen landen die rivieren delen zodat er een betere besluitvorming komt betreffende de realisatie van groene infrastructuur tegen overstromingsrisico's.


Download het rapport 

Vragen over dit project

Veronique Adriaenssens

Expert City Resiliency - Project Manager Water & Environment for the European Commission +32474 298 424 Stel me een vraag