Het allesbehalve theoretische belang van een juiste afvalcode

Door Mike Van Acoleyen, Senior Expert Waste Management

Heel veel, zo niet alles, in de afvalwetgeving hangt af van een juiste classificatie van het materiaal. Het belangrijkste onderscheid: Is mijn materiaal afval of niet? Afval wordt aan Vlaamse afvalwetgeving onderworpen, grondstoffen en producten aan federale productnormen, of aan REACH (de Europese regelgeving op registratie van chemische producten). Ook wordt de grens tussen afval en tweedehands in onze circulaire economie steeds onduidelijker. Einde-afvalstoffen of bijproducten vormen een tussencategorie; ze verliezen het label afval maar enkel als ze aan een aantal belangrijke randvoorwaarden voldoen. Einde afvalstoffen zijn producten die het gehele recyclageproces hebben doorlopen en dus als grondstof of product opnieuw inzetbaar zijn. Europa heeft onder meer criteria voor diverse schrootsoorten en voor glasafval. Bijproducten hebben een economische waarde al ontstaan ze per ongeluk bij de productie van een ander, gewenst product, zoals schuimaarde bij suikerbietenverwerking of molybdeen uit de kopergeneratie.

Wanneer iets onomstotelijk afval is, volgt de tweede belangrijkste vraag. Is het gevaarlijk of niet? De gevareneigenschappen voor afval, uit bijlage III van de Europese Kaderrichtlijn Afval, lijken heel sterk op de gevareneigenschappen voor producten uit de CLP Verordening, maar identiek zijn ze niet. En dan zijn er nog de speciale gevallen zoals ecotoxiciteit of teerhoudend afval. Wat is “teer” en vanaf wanneer is iets teerhoudend? Idem voor oliehoudend, solventhoudend, zwaarmetaalhoudend, …

De derde vraag, die heel sterk bij die tweede aansluit: welk afval is het nu precies? Welke code uit de Europese Afvalstoffenlijst is van toepassing? Het maakt het leven enerzijds gemakkelijk (afvalcodes met een sterretje of asterisk worden steeds geacht gevaarlijk te zijn), maar anderzijds moeilijk. Sommige codes hebben een spiegelcode: een gevaarlijke en een niet gevaarlijke variant. Om de juiste code te identificeren en te bepalen of afval gevaarlijk is ontwikkelde Arcadis voor OVAM een handleiding, van wel 292 bladzijden dik!

En dan is er nog het grensoverschrijdend afvaltransport. Een reeks andere, afwijkende VN-afvalcodes uit de Basel Conventie op oranje en groene lijsten, met een aantal Europese en OESO uitzonderingen. Helemaal los daarvan ook nog de HS/CN douanenomenclatuur voor producenten en voor afval. En al die codes zijn belangrijk. Ze gidsen een bedrijf via 73 verschillende wegen naar 15 varianten in procedure binnen de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen.

Arcadis heeft ruime ervaring met afvalcodes, de grenzen van het begrip afval, de klassering als gevaarlijk of niet, en de grensoverschrijdende afvaltransporten. Maar toch verrast de realiteit steeds opnieuw. De afvalwereld is eindeloos veel complexer en gevarieerder dan zelfs door een uitgebreide en ingewikkelde wetgeving kan gevat worden. Vele vragen zijn een studie waard, geen vragen voor doetjes. Wat is mijn afval en wat mag ik er mee doen? En vooral, blijf ik daarmee binnen het wettelijke kader en draag ik bij aan meer recyclage?

Gelukkig zijn we geen doetjes. Voor OVAM, voor BIM, voor verschillende afdelingen van de Europese Commissie, voor de Conventie van Basel en voor andere bevoegde overheden zetten we onze tanden in afvalcodes en afvalraadsels allerhande. Maar ook voor grote en kleinere partners in de chemische industrie, de metallurgie, de maak-industrie, de afvalsector… doen we hetzelfde. Klaarheid scheppen in een chaotische werkelijkheid, en zo bijdragen aan een vlottere materialenmarkt en een zuiverdere, transparante afvaluitwisseling. Onze bijdrage aan een circulaire economie.