10 manieren om circulair te bouwen

Circulair bouwen, dat is het toepassen van elementen uit de veelbesproken Circulaire Economie in het ontwerp en de latere levensfasen van een bouwwerk.

Circulaire economie is een opkomend economisch model dat de focus legt op technieken en businessmodellen om materialen en resources zo lang mogelijk, en idealiter eeuwig, in gesloten cycli te houden van verlengd gebruik, hergebruik en recyclage. Sleutelcomponenten van circulaire economie zijn industriële symbiose, deeleconomie, product-dienst combinaties, nauwe producent-consument relaties, hergebruik en recyclage, urban mining, detoxificatie van hergebruikscycli en duurzame consumptie en productie. Tegengesteld aan circulaire economie zijn geprogrammeerde veroudering, downcycling, legacy substances of verlies van toegevoegde waarde. Veel van deze circulaire concepten zijn toepasbaar op de bouwsector.

10 tips van Mike Van Acoleyen, expert circulaire economie en afvalstoffen bij Arcadis, om circulariteit toe te passen in de bouw:

1. Materiaalvermijding
Bouw compact en materiaalarm, kies voor verbouwing in plaats van nieuwbouw, en vernieuw enkel de laag van het gebouw die vernieuwing nodig heeft en behoud de rest.

2. Levensduurverlenging van materialen 
Ontwerp gebouwen flexibel zodat ze een aanpassing in gebruiksfunctie kunnen overleven. Gebruik modulaire onderdelen voor een vlotte herindeling van het gebouw en belet dat materialen in de afvalfase terechtkomen.

3. Hergebruik
Bewaar de toegevoegde waarde in materialen. Dit is te verkiezen boven recyclage. 
Hergebruik materialen binnen alle lagen van een gebouw en gebruik bouwtechnieken die tot betere demonteerbaarheid, stockmanagement van herbruikbare componenten en industriële symbiose tussen sloopwerven en bouwwerven leiden.

4. Recyclage
Kies voor recycled content in bouwmaterialen. Gebruik materialen met gemakkelijke recycleerbaarheid en zonder gevaarlijke stoffen die als legacy substance in recyclaat kunnen achterblijven.

5. Maak materiaal-efficiëntie kwantificeerbaar
Vermijd of beperk afval (hidden flows) uit de grondstofwinningsfase maar gebruik biogene, regenereerbare materialen, lokale materialen, materialen uit urban mining en landfill mining en materialen met beperkte energienood om ze te genereren. Door het uitvoeren van een LCA (levenscyclusanalyse) kunnen alle voorgaande elementen op objectieve wijze geanalyseerd worden en kan een totaalscore voor het ontwerp worden bepaald. Dit laat toe om verschillende alternatieven kwantitatief te vergelijken en leidt tot een ontwerp dat rekening houdt met de volledige levenscyclus van het gebouw.

6. Businessmodellen en product-dienst combinaties
Leasingformules, waarbij het gebouw en haar materialen eigendom blijven van de ontwikkelaar en waarbij de klant enkel betaalt voor het gebruik. Residuaire waarde, flexibiliteit, herbruikbaarheid, duurzaamheid in de betekenis van lage levensduur leiden tot langere leasing en dus tot langer en meer rendement voor de ontwikkelaar.

7. Ecosysteemdiensten
Laat het project ook in de natuurlijke hergebruikscycli passen. No-net-loss biodiversiteit, streekeigen groen in de plantsoenen, geïntegreerd waterbeheer, beperking van hinder (geluid, trillingen, geur, licht), integratie in het natuurlijke of stedelijke landschap, met aandacht voor erfgoed en belevingswaarde.

8. Industriële symbiose en deel-economie

Ook als bedrijf kan je inspelen op de deel-economie door het delen van facilitaire diensten, parkings, wateropslag, plantsoenen, opslag, warmte, proceswater, energie… Je kan delen met industriële buurprojecten binnen het kader van een duurzame industriezone of met burgers in een duurzame wijk.

9. Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
Neem als bouwer verantwoordelijkheid voor het gebouw, ook op vlak van de kosten voor onderhoud, aanpassing… Speel een rol in de operationele/woon fase en zorg voor levenslange garantie.

10. Co-creatie en langdurige klantenrelaties
Stimuleer een nauwe samenhang tussen ontwerpers, bouwbedrijven en gebruikers. Ontwerp ook met het oog op andere stakeholders, potentieel toekomstige gebruikers. 


Bouwen zal er in een circulaire economie anders uitzien, maar daarom niet minder rendabel. Arcadis wil haar klanten ondersteuning aanbieden om gebouwen circulair te maken. Dit doen we via een holistische kijk op het gebouw en met een diepgaande kennis van materialen, innoverende en duurzame bouwtechnieken en een heldere kijk op het functioneren van een gebouw doorheen haar levensfasen.

Kom op 28 maart naar onze expert meeting: 
Building towards a circular economy

Mike van Acoleyen

Projectmanager Environment - Policy Studies +32 (0)472 53 0134 Stel me een vraag